Studia we Włoszech

Czy wiesz, że Włochy są kolebką edukacji uniwersyteckiej? To właśnie w Bolonii, już w XI w., powstał pierwszy uniwersytet w Europie. We Włoszech studiowali między innymi Jan Kochanowski, Mikołaj Kopernik i Jan III Sobieski. Włochy odegrały również istotną rolę w kształtowaniu obecnej formy europejskiego systemu edukacji. Były jednym z czterech krajów, które zainicjowały stworzenie Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego oraz – tym samym – zapoczątkowały reformę znaną pod nazwą „Proces Boloński”.

Współcześnie Włochy uznaje się za jeden z ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych krajów świata (G8), co nie pozostaje bez wpływu na poziom nauczania. Od lat Włochy zajmują także 2. miejsce w rankingu najchętniej odwiedzanych państw. Nic w tym dziwnego – piękne krajobrazy, wiekowe zabytki i bezkonkurencyjna kuchnia to kuszące atrakcje!

Młodzi ludzie, którzy wybierają studia we Włoszech, mają prawdopodobnie te same motywacje, co turyści rokrocznie odwiedzający ten słoneczny kraj leżący na Półwyspie Apenińskim. Stoi jednak za nimi coś jeszcze – wielowiekowa tradycja uniwersytecka i wysoki poziom edukacji, który zapewniają włoskie uczelnie wyższe, a także uczelniana infrastruktura (między innymi świetnie zaopatrzone biblioteki).

Szkolnictwo wyższe we Włoszech

Włoski system szkolnictwa wyższego obejmuje dwa sektory – sektor uniwersytecki (università statali), w skład którego wchodzi 89 instytucji uniwersyteckich (58 państwowych uniwersytetów, 17 prywatnych uniwersytetów, 2 uniwersytety dla obcokrajowców, 6 szkół wyższych wyspecjalizowanych w edukacji podyplomowej oraz 6 uniwersytetów kształcących na odległość) oraz sektor nieuniwersytecki (università non statali, legalmente riconosciute).

W ramach drugiego sektora działają 4 rodzaje szkół wyższych:

Edukacja we Włoszech koncentruje się wokół pięciu dziedzin – każdy kierunek studiów jest pochodną jednej z nich. Są nimi:

• nauki o zdrowiu;
• nauki humanistyczne;
• nauki społeczne;
• nauki ścisłe;
• nauki technologiczne.

Jak w trzy lata stać się doktorem? Etapy edukacji i otrzymywane tytuły

Studia we Włoszech zorganizowane są w oparciu o System Boloński. Rozpoczynają się stopniem Laurea (L / L3), który stanowi odpowiednik polskich studiów licencjackich. Po trzech latach nauki, w czasie których student zdobywa 180 punktów ECTS, otrzymuje się tytuł Dottore. Nie daj się jednak zwieść nazwie! „Dottore” to polski odpowiednik licencjata.

Absolwent studiów licencjackich może kontynuować naukę albo w ramach programu Laurea Specialistica (LS), albo Master Universitario di 1° livello (MU1). Pierwsza droga prowadzi do tytułu Dottore Magistrale, który studenci otrzymują po dwóch latach nauki, jeżeli zdobędą 120 punktów ECTS. Druga droga – do tytułu Master Universitario di 1° livello (MU1), który przyznaje się studentom najczęściej po roku nauki, podczas którego powinni uzyskać 60 punktów ECTS.

Absolwenci studiów magisterskich mogą kontynuować edukację na studiach trzeciego stopnia – doktorskim (który nie ma nic wspólnego z przywołanym już tytułem „Dottore”). Także i w tym przypadku do doktoratu można dojść kilkoma alternatywnymi ścieżkami, które stanowią konsekwencję wcześniejszych wyborów.

I tak: osoby z tytułem Laurea Specialistica mogą otrzymać dyplom Dottorato di Ricerca; a absolwenci studiów magisterskich pierwszego stopnia (Master Universitario di 1° livello) - Master Universitario di 2° poziomu (MU2).

Osoby, które zdecydują się na studia medyczne (np. medycyna, stomatologia, weterynaria, farmacja), czeka 5 lub 6 lat studiów jednolitych w ramach programu Corsi di Laurea Specialistica/Corsi di Laurea Magistrale a ciclo unico (CLSu/CLMu). Absolwenci takich studiów mogą kontynuować naukę na studiach III stopnia - Diploma di Specializzazione di 2° livello.

Organizacja roku akademickiego. Skala ocen

Rok akademicki we Włoszech trwa dwa semestry i rozpoczyna się zwykle na przełomie września i października. Pierwszy semestr kończy się zazwyczaj pod koniec stycznia. Drugi rozpoczyna się w lutym i trwa do czerwca. Konkretne daty różnią się na poszczególnych uczelniach, jednak z reguły każdy semestr skonstruowany jest w taki sam sposób – składa się z 14 tygodni nauki i 6 tygodni sesji egzaminacyjnej.

Egzaminy najczęściej mają formę ustną, chociaż zdarzają się także egzaminy pisemne i testy. Student ma prawo zdawać egzamin w terminie wybranym spośród kilku dat zaproponowanych przez wykładowcę. Może także poprawić ocenę, jeżeli nie jest z niej zadowolony. Szczegóły ustala z wykładowcą.

Skala ocen rozciąga się od 0 do 30. 18 to ocena pozytywna. Wynik maksymalny określa się mianem „cum laude” (tzn. z wyróżnieniem). Wyniki wszystkich egzaminów przyrównuje się do skali 0 – 110. Aby zaliczyć dany etap, należy zdobyć minimum 66 punktów. Student, który zakończy sesję z wynikiem 110, otrzymuje wyróżnienie – summa cum laude.

Jak zostać studentem włoskiej uczelni? Rekrutacja

Podstawą kwalifikacji na studia wyższe jest najczęściej świadectwo maturalne lub dyplom studiów licencjackich – w zależności od poziomu studiów, na które aplikuje kandydat.

W przypadku najbardziej obleganych kierunków, a także w przypadku studiów medycznych lub artystycznych, należy liczyć się z koniecznością przystąpienia do egzaminu wstępnego. Co ważne, egzaminy wstępne prowadzone są po włosku. Osoby, które nie zadeklarują znajomości tego języka na poziomie umożliwiającym studiowanie, nie będą dopuszczone do wstępnych egzaminów.

Aby dostać się na studia licencjackie, należy skompletować następujące dokumenty:

• podanie (pobierz ze strony: http://www.study-in-italy.it/php5/study-italy.php?lang=EN&idorizz=3&idvert=22);
• przetłumaczone świadectwo maturalne (oryginał lub potwierdzona kopia);
• Dichiarazione di Valore in loco – certyfikat wydawany przez ambasadę lub konsulat Włoch. DV określa status prawny ukończonej szkoły oraz poświadcza, że świadectwo może wziąć udział w procesie rekrutacji;
• 2 zdjęcia paszportowe;
• inne dokumenty, których wymaga konkretna uczelnia.

Lista programów studiów prowadzonych przez włoskie szkoły wyższe znajduje się między innymi pod tym adresem: http://www.istruzione.it/web/universita/studenti-stranieri

Aby zostać studentem studiów magisterskich, należy przedstawić między innymi:

• podanie;
• dyplom studiów licencjackich (wystarczy potwierdzona kopia, przetłumaczona przez tłumacza przysięgłego);
• Dichiarazione di Valore in loco;
• suplement do dyplomu studiów licencjackich;
• 2 zdjęcia paszportowe;
• inne dokumenty, których wymaga konkretna uczelnia.

Jeżeli zastanawiasz się nad rozpoczęciem studiów we Włoszech, już zawczasu powinieneś sprawdzić, jakie wymagania ma wobec kandydatów wybrana przez Ciebie uczelnia. Proces rekrutacji co roku może przebiegać nieco inaczej, a więc – aby uniknąć niespodzianek – warto na bieżąco monitorować informacje dotyczące ewentualnych zmian.

Znajomość języka włoskiego

Jeżeli chcesz rozpocząć studia we Włoszech, musisz znać język wykładowy, a więc włoski. Studia prowadzone są najczęściej w tym właśnie języku, a egzaminy wstępne weryfikują poziom znajomości włoskiego, jaki zadeklarował kandydat.

Być może dysponujesz certyfikatem – jeżeli tak, to prawdopodobnie zostaniesz zwolniony z testów językowych. Certyficazione di Italiano Come Lingua Straniera (CILS) można zdobyć również w Polsce – między innymi we Włoskich Instytutach Kultury (Kraków, Warszawa).

Pamiętaj, że do egzaminu CILS można przystąpić w ściśle określonych terminach – uwzględnij to, planując studia we Włoszech, jeżeli chcesz uzyskać certyfikat, zanim rozpocznie się rekrutacja.

Opłaty za studia. Pomoc materialna

Każdy z uniwersytetów ustala wysokość czesnego samodzielnie, jednak z reguły opłata za jeden rok studiów wynosi od 850 do 1000 euro. Czesne na prywatnych uczelniach jest zazwyczaj dużo wyższe. Dobra wiadomość dla wszystkich zagranicznych studentów jest taka, że stypendia są im przyznawane na takich samych zasadach, jak studentom z Włoch. Dotyczy to nie tylko stypendiów socjalnych, ale także kredytów studenckich czy dopłat żywieniowych (do stołówkowych obiadów).

Pomocą finansową dla studentów zajmuje się DSU (Diritto allo studio universitario) – to właśnie z tą instytucją należy się skontaktować, aby otrzymać szczegółowe informacje odnośnie do stypendiów. DSU działają przy każdej uczelni. Warto także dowiedzieć się, czy przysługuje Ci dofinansowanie na naukę języka we Włoszech – taką możliwość zapewniają między innymi Włoskie Instytuty Kultury.

Koszty utrzymania we Włoszech

Mieszkanie – jak je znaleźć i ile to kosztuje?

We Włoszech akademiki są rzadkością. Jeżeli istnieją, to pełnią raczej funkcję „przechowalni” lub alternatywnego rozwiązania dla osób, które mają chwilowe problemy ze znalezieniem zakwaterowania. Akademiki są najczęściej bezpłatne, jednak przyznawane są tylko na krótki okres – od kilku tygodni do pół roku. Przy przyznawaniu akademiku brana jest pod uwagę przede wszystkim sytuacja finansowa studenta.

Częstą praktyką jest współdzielenie pokoju w mieszkaniu studenckim – koszty są wtedy stosunkowo niewielkie. Kwota, jakiej będziesz potrzebował, aby wynająć pokój we Włoszech, zależy od tego, które miasto wybierzesz. Jeżeli Twój wybór padnie na Rzym, musisz liczyć się przede z wysokim kosztem wynajmu. Północ Włoch jest znacznie droższa. W szukaniu zakwaterowania nieoceniona okaże się pomoc housing officera, którego biuro działa z reguły przy każdej uczelni.

Jakie są ceny żywności w kraju kulinarnych doznań?

Styl życia Włochów skupia się wokół jedzenia. W porze lunchu i kolacji ulice pustoszeją – Włosi celebrują arte culinaria. Jeżeli chodzi o ceny żywności, to mięso i nabiał kosztują we Włoszech więcej niż w Polsce (dla przykładu: 1l mleka – 1,2 euro; 1kg kurczaka – od 9 euro; 1 kg wołowiny – od 10 euro).

Robiąc zakupy w dyskontach spożywczych czy na targach i unikając turystycznych miejsc-pułapek, możesz zaoszczędzić i przekonać się, że – wbrew pozorom – we Włoszech da się przeżyć nawet z polskim budżetem. Przy odrobinie szczęścia wystarczy nawet kilkaset euro miesięcznie. Szacuje się jednak, że optymalny budżet miesięczny to 1000 euro.

Metro, rower, a może skuter?

We Włoszech studentom nie przyznaje się zniżek na komunikację pociągami i autobusami. Jednoprzejazdowy bilet na metro (Rzym, Neapol, Mediolan) kosztuje 1 euro, jednak bilet miesięczny, a nawet semestralny, to zdecydowanie bardziej ekonomiczne rozwiązanie. Wielu studentów porusza się rowerami – to spora oszczędność. Popularnym środkiem komunikacji jest również skuter, ale przemieszczanie się w ten sposób wiąże się z wydatkami na benzynę.

Ubezpieczenie?

Aby korzystać z opieki medycznej, wystarczy posiadać Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego. Uprawnia ona do konsultacji z lekarzem pierwszego kontaktu. Wizyta u specjalisty wymaga skierowania. Listę placówek, w których skorzystać można ze świadczeń zdrowotnych, uzyskasz w Azienda Sanitaria Locale (urząd ds. opieki zdrowotnej).

Praca we Włoszech

Jako student z zagranicy możesz podjąć pracę we Włoszech w wymiarze 20 godzin tygodniowo. Nie będziesz potrzebował żadnych formalnych zezwoleń, jednak aby zawrzeć umowę o pracę, będziesz musiał okazać pracodawcy Codice Fiscale – włoski odpowiednik numeru NIP, który za okazaniem dokumentu potwierdzającego tożsamość można uzyskać w Agenzia delle Entrate. Codice Fiscale okaże się również niezbędny, jeżeli będziesz chciał otworzyć konto we włoskim banku.

Red. Barbara Stachnik