Studia w Wielkiej Brytanii

Dane te nie powinny dziwić – brytyjski system szkolnictwa wyższego uchodzi od dziesięcioleci za najbardziej efektywny i prezentujący najwyższy poziom, a sama Wielka Brytania to kraj niezwykle ciekawy pod względem kulturowym.

312 uczelni, tysiące programów stypendialnych, szansa rozwoju i zyskania nowych doświadczeń – to niezwykle kusząca oferta przyciągająca na Wyspy Brytyjskie coraz więcej studentów z całego świata. Dyplom brytyjskiego uniwersytetu to niezmiennie dokument niezwykle prestiżowy, otwierający przed młodymi ludźmi nieograniczone możliwości.

Jak pokazują wspomniane wyżej statystyki, od kilkunastu lat grupę silnie reprezentowaną w brytyjskim środowisku stanowią także Polacy. Wzrost zainteresowania studiami w tym kraju wynika z członkostwa Polski w Unii Europejskiej, a także z wyższego poziomu nauczania w polskich szkołach, pozwalającego na współpracę bez kompleksów z rówieśnikami z zachodniej Europy. Językiem wykładowym na tamtejszych uniwersytetach jest zawsze język angielski, aktualnie powszechnie nauczany w polskich szkołach od najniższych oddziałów edukacyjnych, zatem nie musimy martwić się o bariery językowe.

Kapryśna pogoda, uroczy zwyczaj pijania herbaty zawsze o godzinie 17, prestiżowa liga piłki nożnej, Londyn i jego osobliwości, a także ten niesamowity brytyjski akcent... To tylko niektóre z brytyjskich symboli, fascynujących kolejne pokolenia. Kultura anglosaska różni się w pewnym stopniu od naszej, środkowoeuropejskiej, jednak dla większości Polaków aklimatyzacja na Wyspach Brytyjskich nie stanowi większego problemu. Porzucając zatem lęki dotyczące potencjalnego szoku kulturowego, warto zapoznać się z realiami studiowania w Wielkiej Brytanii.

Koszty kształcenia

Planując studia na uczelniach brytyjskich należy przede wszystkim uświadomić sobie, że tamtejszy system kształcenia różni się znacząco od polskiego. Chodzi tu nie tylko o różnice w merytoryce i praktycznym kształceniu, ale także w dostępności i statusie studiów. W Polsce studia (jeśli chodzi o pierwszy kierunek) są nieodpłatne, w Wielkiej Brytanii zaś płaci się za nie dość wysokie czesne. Co więcej, nadchodzący rok akademicki 2026/2027 przyniesie zmiany w ustawach dotyczących wysokości opłat za studia – uniwersytety podniosą zatem stawki roczne.

Polacy, jako obywatele kraju członkowskiego Unii Europejskiej, znajdują się jednak w uprzywilejowanej sytuacji – koszta czesnego dla tej grupy studentów okazują się znacznie niższe niż dla kandydatów spoza UE. Jego wysokość zależy głównie od renomy i poziomu uczelni. Przykładowe roczne czesne na najbardziej znanych brytyjskich uniwersytetach:

• Oxford i Cambridge (postrzegane jako jedne z najlepszych uczelni na świecie),
• Sheffield Hallam University - ok. 9-10 tysięcy funtów,
• Birmingham City University - 6000-9000£,
• Roehampton University - 7900£,
• University of Sunderland - 7000-8500£.

Atrakcyjną ofertę przygotował dla studentów London Metropolitan University, nazywającego się nie bez powodu jedną z najbardziej osiągalnych brytyjskich uczelni – średnia wysokość czesnego wynosi tam 6850£. W ostatnich latach Polaków najłatwiej spotkać jednak na innym uniwersytecie. Walijski Aberystwyth University kusi zagranicznych studentów nie tylko niewygórowanymi opłatami (ok. 4000 £), ale też niezwykle rozwiniętym systemem stypendialnym.

Dofinansowania

Chociaż przytoczone powyżej kwoty mogą przyprawiać o zawrót głowy, koszty studiowania w Wielkiej Brytanii okazują się zaskakująco niskie. Większość studentów, szczególnie zagranicznych, korzysta bowiem z atrakcyjnych stypendiów i grantów. Warto o nie zawalczyć, bowiem zważywszy na stopień rozbudowania systemu pomocy studenckiej na Wyspach Brytyjskich istnieje duża szansa, że uda nam się spełnić wymogi i otrzymać wsparcie finansowe.

Weźmy pod uwagę na przykład możliwość uzyskania grantu od rządu Wielkiej Brytanii - jest adresowany głównie dla Brytyjczyków, ale mogą na niego liczyć także najlepsi bądź najbardziej potrzebujący studenci zagraniczni. Wysokie stypendia oferuje także British Council oraz spora liczba organizacji charytatywnych, takich jak Association of Charitable Foundations. Ich wysokość zależy jednak zarówno od sytuacji finansowej kandydata, jak i aktualnych możliwości organizacji, warto więc często sprawdzać informacje na stronach internetowych tych jednostek.

Poszczególne uczelnie również proponują swoim studentom rozmaite programy stypendialne, które przyznawane są zazwyczaj za wyróżniające osiągnięcia lub wyniki w nauce, zaś ich stawki zazwyczaj wahają się od 300 do 1000£.

Najciekawsza i godna rozważenia wydaje się oferta wspomnianego już wyżej Aberystwyth University. Oto najpopularniejsze ze stypendiów:

• Entrance Scholarship – można zacząć ubiegać się o nie na długo przed rozpoczęciem roku akademickiego. Należy wcześniej zgłosić się na egzaminy z wybranego przedmiotu bądź napisać pracę naukową – 300 najlepszych osób dostaje indeksy uczelni i nagrody finansowe (1000-3000£).
• Excellence Bursary – stypendium wstępne za dobre wyniki na maturze (2000-2500£).
• stypendia socjalne dla najmniej zamożnych studentów – przyznaje je po złożeniu odpowiednich wniosków i dokumentacji rada uczelniana (do 1100£ rocznie).
• bezzwrotny grant od lokalnych władz regionu dla osób, które zdecydują się podjąć pracę na terenie Aberystwyth (5000£ rocznie).

Co ważne, wszystkie wyżej wymienione stypendia kumulują się, więc w niektórych przypadkach może okazać się, że studia w Walii będą kosztowały nas mniej niż w Polsce!

Kredyty studenckie

Poza bezzwrotnymi stypendiami, grantami i nagrodami rząd Wielkiej Brytanii oferuje studentom intratne pożyczki w ramach programu Student Finance. Po przedstawieniu stosownych dokumentów (roczny dochód na osobę w rodzinie, odpowiednie poświadczenia, podanie zgodne z wytycznymi itd.) istnieje możliwość uzyskania kredytu studenckiego, którego spłatę rozpoczniemy już po zakończeniu studiów i to dopiero w momencie, kiedy nasze wynagrodzenie osiągnie określony poziom pozwalający na spłatę kredytu. Wtedy zaczynamy spłacać pożyczkę w wysokości 9% sumy stanowiącej nadwyżkę nad kwotą stanowiącą ów poziom wynagrodzenia. Jeśli jednak w ciągu 25 lat nie osiągniemy określonego poziomu wynagrodzenia, pożyczka ulega przedawnieniu.

Wyjeżdżając na studia do Wielkiej Brytanii, możemy ubiegać się o dwa rodzaje kredytów Student Finance. Pierwszy z nich to Tuition fee loan, czyli pożyczka na opłacenie czesnego. Przed złożeniem aplikacji należy zorientować się, jakiej kwoty na pokrycie czesnego na wybranej przez nas uczelni potrzebujemy, aby złożyć podanie o kredyt w odpowiedniej wysokości (maksymalnie 3375£ rocznie). Co ciekawe, opłaty za czesne spływają z naszego konta automatycznie na konto uczelni, nie musimy więc martwić się o formalności w trakcie roku akademickiego.

Warto też zadbać o pieniądze na utrzymanie i codzienne życie w Zjednoczonym Królestwie, które uzyskamy, ubiegając się o drugi rodzaj pożyczki – Maintenance loan. Jej wysokość jest zależna od całkowitego przychodu naszej rodziny, a także miejsca, w którym mieszkamy i studiujemy – najwięcej, bo do nawet 5895£, mogą otrzymać obcokrajowcy studiujący w Wielkiej Brytanii.

Ponadto wiele uczelni (jak wspomniany wyżej Aberystwyth University) oferuje własne programy kredytowe dla studentów na podobnych do rządowych zasadach.

Certyfikaty językowe i inne wymagania wstępne

Brytyjskie uniwersytety stawiają swoim kandydatom przeróżne wymagania, jednak jeden z nich – najbardziej podstawowy – okazuje się uniwersalny. Jest to oczywiście potwierdzona uznanym certyfikatem znajomość języka angielskiego – trudno bowiem wyobrazić sobie studiowanie w Wielkiej Brytanii bez takiej umiejętności. Każda uczelnia posiada wykaz kilkunastu uznawanych dokumentów, jednak warto pamiętać, że powszechnie honorowane są przede wszystkim takie certyfikaty, jak: IELTS (min. 6 pkt.), CPE albo CAE (min. ocena C) czy TOEFL (minimum 550 pkt.).

Najlepsze uczelnie, takie jak Oxford, Cambridge czy Sheffield Hallam University, organizują dość wymagające i kilkuetapowe egzaminy wstępne, którymi warto zainteresować się na rok przed planowanym rozpoczęciem studiów, aby nie przegapić istotnych terminów aplikacji. Inne skupiają się na wynikach matury międzynarodowej. W Polsce uzyskanie odpowiednich kwalifikacji gwarantuje edukacja w klasach międzynarodowych IB na poziomie licealnym.

Coraz częściej jednak uznaje się także zagraniczne świadectwa maturalne (według odpowiednich przeliczników). Co ciekawe, okazuje się wtedy, że wymagania stawiane kandydatom wcale nie są zbyt wygórowane. Przykładowo, aby studiować na wspominanym już kilkakrotnie uniwersytecie w Aberystwyth, wystarczy zdać na polskiej maturze

• jeden przedmiot w zakresie podstawowym na min. 80%, a także
• dwa przedmioty w zakresie rozszerzonym na co najmniej 65%.

Podobnie sytuacja wygląda na wielu innych brytyjskich uczelniach, np. w Wolverhampton (jeden przedmiot rozszerzony na min. 60%) czy Birmingham (co najmniej 3 przedmioty rozszerzone na min. 50%). Warto więc próbować swoich sił – istnieje duże prawdopodobieństwo, że się uda.

Koszty mieszkania i utrzymania

Życie codzienne na Wyspach Brytyjskich nie należy do najtańszych. Wybierając się tam na studia, musimy przede wszystkim odpowiednio wcześniej zadbać o dogodne miejsce mieszkalne. Ideałem byłoby oczywiście posiadanie krewnych w mieście, gdzie zdecydowaliśmy się studiować, ale, patrząc realnie, niewielu ma takie szczęście. Większość studentów decyduje się zatem na pokój w akademiku – to rozwiązanie najtańsze (nie więcej niż 400£, zazwyczaj ok. 300£/miesięcznie) oraz dające możliwość zasmakowania prawdziwego studenckiego życia i nawiązania pierwszych znajomości, co okazuje się niezwykle istotne szczególnie podczas pierwszych miesięcy studiów.

Uczelnie, które nie posiadają akademików, często pomagają w szukaniu stancji – pokoju przy rodzinie. Taki rodzaj zakwaterowania to wydatek porównywalny z wynajmowaniem pokoju w domu studenckim. Niektórzy decydują się na wynajęcie mieszkania wraz ze znajomymi, co kosztuje ok. 100-150£ tygodniowo (oczywiście cena zależy od miasta, w którym szukamy mieszkania – z pewnością pokój w Londynie będzie znacznie droższy od podobnego w Wolverhampton czy Sunderland).

Miesięczne koszty wyżywienia różnią się znacząco w zależności od miejsca. W większych miastach trzeba być przygotowanym na wydatki rzędu 500£ miesięcznie, podczas gdy w mniejszych miejscowościach wystarczy nam 300£. Ze względu na kryzys gospodarczy ceny te mogą ulegać dość dynamicznym zmianom. Ponadto pieniądze pochłaniają:

• materiały edukacyjne (książki, ksero, materiały piśmiennicze),
• dojazdy (karty miejskie w dość przystępnych cenach dla studentów),
• życie towarzyskie (wyjścia ze znajomymi do pubu, klubu, kina czy na koncerty).

Szacuje się, że aby spokojnie żyć i uczyć się w Anglii, polski student powinien dysponować ok. 6000-8000£ w skali roku (w zależności od miejsca odbywania studiów i preferowanego trybu życia).

Studia na brytyjskich uczelniach to z pewnością szansa na lepszą przyszłość i pełną sukcesów karierę zawodową. Zanim jednak zdecydujemy się aplikować na jedną z nich, rozważmy wszystkie za i przeciw oraz dokładnie zapoznajmy się z warunkami rekrutacji oraz ofertami i wymaganiami stypendialnymi (często się zmieniają!). A jeśli już wiemy, że to odpowiednia droga – czas ruszać do Zjednoczonego Królestwa i zdobywać wiedzę i cenne doświadczenia. Powodzenia!

red. Katarzyna Lipska