Studia w Szwecji

Szwecja to kraj postępu. Jeszcze ok. 100 lat temu Szwedom doskwierała bieda, a zdecydowaną większość z nich stanowili rolnicy. Obecnie Szwecja jest krajem bogatym, rozwiniętym, a Szwedzi to dobrze wyedukowany naród. Żyją w zgodzie z przyrodą, są przyjaźni i otwarci na nowe kultury, obowiązkowi i punktualni.

Szwecja uchodzi także za państwo innowacyjne, nowoczesne i rozwinięte technologicznie – to tutaj wynaleziono m.in. mysz komputerową, bluetooth, Skype czy rozrusznik serca. Wizytówką Szwecji jest zaangażowana polityka socjalna, w której liczy się każdy obywatel. Dostęp do podstawowych usług,w tym do edukacji, jest w Szwecji powszechny i nieograniczony.

Edukacja w liczbach

Szwecja ma bogatą tradycję akademicką, sięgającą 1477 r., kiedy to utworzono pierwszy uniwersytet (Uppsala). Wyższa edukacja jest bezpłatna – zarówno dla szwedzkich obywateli, jak i dla studentów z UE, EES i Szwajcarii. Szwedzi inwestują w edukację, dlatego największą część swojego PKB przeznaczają właśnie na ten cel. Wiedza stanowi dla nich sprawdzoną inwestycję.

Badania podają, że w 2008 r. w Szwecji studiowało 320 tys. osób, z czego 28 tys. to studenci zagraniczni. Działa tu ok. 35 szkół wyższych, a wśród nich uniwersytety (m.in. w Sztokholmie, Uppsali, Göteborgu), wyższe szkoły techniczne o bardzo wysokim poziomie (np. KTH - Królewska Techniczna Szkoła Wyższa w Sztokholmie), akademie sztuk pięknych (np. KKS – Królewski Instytut Sztuk Pięknych w Sztokholmie).

Organizacja roku akademickiego

Rok akademicki dzieli się na 2 semestry. Semestr jesienny (od końca sierpnia do połowy stycznia) i semestr wiosenny (od połowy stycznia do początku czerwca). Studenci uczestniczą z reguływ jednym kursie, po którego zakończeniu zdają egzamin (w formie pracy pisemnej/eseju). Po zaliczeniu danego kursu rozpoczyna się kolejny.

Szwedzkie uczelnie mają dowolność w konstruowaniu programów studiów i organizacji kursów akademickich, jednak odpowiadają założeniom systemu bolońskiego. Studenci rozliczają przedmioty na podstawie „högskolepoäng”, które korespondują z systemem punktowym ECTS. To znaczy, że każdego roku student powinien zaliczyć przedmioty o łącznej wartości 60 punktów.

Program studiów

Program studiów składa się z przedmiotów obowiązkowych, zalecanych i fakultatywnych. Student może dowolnie komponować swój program i zapisywać się na większość oferowanych przez uczelnię przedmiotów, pamiętając jednak o tym, aby zrealizować obowiązkowe kursy. Dzięki takiej możliwości studenci rozwijają swoje zainteresowania, niekoniecznie bezpośrednio związane ze studiowanym kierunkiem.

Studiuje się w języku angielskim lub w języku szwedzkim. Ilość zajęć zależy od dziedziny studiów. Studenci kierunków technicznych lub przyrodniczych mają ich z reguły więcej (laboratoria), z kolei studenci dziedzin humanistycznych mają ich mniej, zobligowani są jednak do tego, aby na bieżąco przygotowywać się do zajęć.

Szwedzkie zwyczaje akademickie

Brak przygotowania jest źle widziany. Niezbędna jest lektura zadanych książek. Stąd też duża frekwencja studentów w czytelniach. Część książek, niedostępnych w bibliotekach, należy kupić. Wiąże się to niejednokrotnie z pewnym wydatkiem, jednak sprawdzonym systemem jest skanowanie podręczników lub odkupywanie ich z księgarni typu second-hand, co skutecznie niweluje koszty.

Polskich studentów z pewnością zaskoczy fakt, że w relacjach pomiędzy studentem a wykładowcą unika się formalnej tytulatury. Studenci zwracają się do profesorów na „ty”. Należy jednak pamiętać, że z pozoru nieformalne relacje nie zwalniają studentów z obowiązku pracy własnej. Umiejętność organizowania obowiązków, zabierania głosu w trakcie zajęć, przedstawiania swoich poglądów i argumentowania sprawdzi się z pewnością w życiu zawodowym.

Kryteria przyjęcia na studia – jak zostać studentem w Szwecji?

• Zasady rekrutacji na studia magisterskie są takie same jak w przypadku studiów licencjackich;
• W zależności od wybranego programu studiów, kandydaci na studia zobowiązani są do potwierdzenia biegłej znajomości języka angielskiego (TOEFL, IELTS) lub szwedzkiego (TISUS) oraz ukończenia szkoły średniej;
• Każdy z ośrodków akademickich przygotowuje swoje własne wymagania wobec kandydatów. Mogą one bazować na uzyskanych stopniach, wynikach maturalnych, ocenie próbek prac naukowych, referencjach lub rezultatach testów wstępnych;
• Kandydaci aplikują poprzez stronę internetową: www.universityadmissions.se. Rekrutacja rozpoczyna się najczęściej w połowie stycznia lub w połowie sierpnia. Wyniki procesu rekrutacji pojawiają się z reguły – odpowiednio – w marcu lub listopadzie.

Czy potrzebna jest wiza?

Obywatele UE nie potrzebują wizy lub innych formalnych zezwoleń na pobyt w Szwecji. Jeżeli pobyt ma trwać dłużej niż 3 miesiące, należy zarejestrować swój pobyt (Migrationsverket). Można to zrobić online, na stronie: http://www.migrationsverket.se/info/1231_en.html. Studenci mają prawo do legalnej pracy w trakcie studiów w Szwecji.

Koszty utrzymania

Szwecja uchodzi za drogi kraj, w którym życie wiąże się z dużymi kosztami. Warto jednak pamiętać, że studia są tutaj bezpłatne, a możliwości dorywczej pracy – duże. W innych krajach europejskich (np. w Anglii) opłaty za studia są tak wysokie, że w wielu przypadkach uniemożliwiają wyjazd zagranicę. Dużym plusem jest także fakt, że połączenia lotnicze ze Szwecją są niejednokrotnie tańsze niż połączenie między dwoma polskimi miastami.

O czym warto pamiętać, aby zminimalizować koszty utrzymania w Szwecji? Oto kilka porad:

• Odpowiednio wcześnie należy zgłosić chęć zamieszkania w akademiku studenckim. Podobnie wynajem mieszkania – dla przykładu w Sztokholmie mieszkania są trudno dostępne, nawet dla Szwedów, ale jeśli rozpocznie się poszukiwania z odpowiednim wyprzedzeniem, na pewno zakończą się sukcesem. Cena mieszkań waha się od 2 tysięcy – 4 tysięcy SEK;
• Studentów obowiązują zniżki studenckie. Rejestracja w bazie danych samorządu studenckiego pozwala wyrobić sobie kartę (semestralna opłata 100 SEK), która uprawnia do zniżek na transport, wejścia do kin/teatrów/muzeów;
• Życie studenckie toczy się na kampusie. Kampusowe stołówki serwują posiłki w studenckich cenach. Normą jest także przygotowywanie własnych posiłków. Na korytarzach znajdują się mikrofalówki, w których można odgrzać lunch;
• Na kampusie działają biblioteki, ale również siłownie – Szwedzi cenią zdrowy tryb życia. Karnety na siłownie w przystępnych cenach;
• Na kampusie odbywają się również studenckie imprezy. Tydzień służy nauce i pracy, kluby i puby – nawet w Sztokholmie – zamykane są wcześnie. Metro kursuje tylko do północy. Wyjście w weekend warto zaplanować – wejście do klubu przed 22:00 jest wolne, później – płatne. Działają także facebookowe listy zwalniające z opłat za wstęp.

Stypendia i pożyczki studenckie

Uzyskanie Person Nummer (odpowiednik numeru PESEL) pozwala założyć sobie konto bankowe, a także ubiegać się o nisko oprocentowaną pożyczkę studencką – CSN. Możliwe jest również uzyskanie stypendium z uczelni (poszczególne uniwersytety regulują warunki) lub z Instytutu Szwedzkiego (głównie na studia magisterskie i doktoranckie). Warunki przyznawania stypendiów należy śledzić na bieżąco – zmieniają się co roku.

Dlaczego Szwecja?

red. Barbara Stachnik