Studia we Francji

Francja kojarzy się przede wszystkim z wieżą Eiffela, winem i serami, kulinarnym tabu w postaci ślimaków i żabich udek, a także z modą, elegancją i dobrym gustem. Osiągnięcia kulturalne i artystyczne Francuzów – w sztuce czy architekturze – wprawiają w zachwyt koneserów. Francja jest również destynacją najchętniej wybieraną przez turystów.

Francja - główny cel studentów zagranicznych

Mało kto wie jednak, że Francja jest także krajem, który rokrocznie inwestuje w edukację największą część swojego budżetu, ok. 20%. Francuskie uczelnie pojawiają się w zestawieniach najlepszych szkół wyższych – m.in. tych publikowanych przez Uniwersytet w Szanghaju, „The Times” lub w raportach Komisji Europejskiej.

Francja zajmuje także 1. miejsce w Europie (4. na świecie – po USA, Anglii i Australii) wśród państw najchętniej wybieranych przez studentów zagranicznych. Szacuje się, że na francuskich uczelniach studiuje ok. 278 tysięcy studentów z zagranicy.

Francuskie uniwersytety i szkoły wyższe

We Francji działają 83 publiczne uniwersytety. Oprócz nich – szkoły biznesowe, inżynierskie, artystyczne oraz prestiżowe Grand Ecoles. Placówki dydaktyczne łączą się także w PRES-y, a więc ośrodki badań i szkolnictwa wyższego – zrzeszają nie tylko uczelnie, ale i instytucje badawcze, kumulując środki finansowe i potencjał intelektualny pracowników.

Szkoły biznesowe:

• Edukacja wsparta na najnowszych trendach zarządzania;
• Studia licencjackie, magisterskie lub MBA;
• Czesne wynosi od 3-10 tysięcy euro;
• IAE – Szkoły biznesowe wywodzące się z tradycji uniwersyteckiej. Programy studiów zbudowane wokół zagadnień związanych z biznesem, finansami, zarządzaniem i HR. Więcej: http://www.reseau-iae.org

Szkoły inżynierskie:

• Francuski odpowiednik polskiej politechniki. Konglomerat nauki i biznesu – praktyka badawcza idzie w parze z doświadczeniem zawodowym;
• Konsorcjum „n+i” – skupia ponad 70 szkół inżynierskich typu Grandes Ecoles. Stworzone z myślą o zagranicznych studentach, którzy już uzyskali tytuł licencjata. Program nazywany „ścieżką do sukcesu”. Więcej: http://www.nplusi.com/

Szkoły artystyczne i architektoniczne:

• Francuskie écoles supérieures oferują wysoki poziom kształcenia w ramach 3 lub 5-letnich studiów na uczelniach publicznych. Szkoły prywatne działają na własnych zasadach;
• We Francji działa 20 narodowych szkół architektonicznych. Więcej: http://www.archi.fr/ECOLES/

Grandes Ecoles:

• Zarówno publiczne, jak i prywatne. Głównie szkoły inżynierskie i biznesowe, specjalizują się jednak w przeróżnych dziedzinach np. naukach politycznych, weterynarii, turystyce;
• Złożony proces rekrutacji, wysokie wymagania kwalifikacyjne;
• 30 tysięcy zagranicznych studentów studiuje właśnie w Grandes Ecoles;
• Fakultatywne praktyki zagraniczne lub wymiany studenckie;
• Dyplom licencjata, magistra nauk, MBA lub Mastère Spécialisé;
• Studia w Grandes Ecoles możliwe tylko po ukończeniu dwuletniego kursu przygotawczego. Największym powodzeniem cieszą się kursy prowadzone przez paryskie Lycée Louis le Grand.

Koszty studiów

Rząd Francji dopłaca co roku średnio 10 tysięcy euro do edukacji każdego studenta. Dzięki temu studia uniwersyteckie na publicznych uczelniach są w zasadzie bezpłatne. Roczne wpisowe ustala się odgórnie, w roku akademickim 2026/2027 wynosi:

• studia licencjackie – 181 euro
• studia magisterskie – 250 euro
• studia doktoranckie – 380 euro
• studia inżynierskie z diplôme d’ingénieur – 596 euro

Jedynie studentów szkół biznesowych (i, rzecz jasna, szkół prywatnych) obowiązuje czesne lub wyższe wpisowe.

Organizacja studiów i roku akademickiego

Francję obowiązują ustalenia Systemu Bolońskiego, co znaczy, że – aby zaliczyć rok – student powinien zdobyć 60 punktów ECTS. Studia prowadzone są na trzech etapach – licencjackim, magisterskim i doktoranckim.

Francuski system edukacji oferuje tzw. krótkie i długie programy. Te pierwsze trwają 2 lub 3 lata i są ściśle związane z praktyką zawodową, stanowią niejako pomost pomiędzy edukacją policealną a uniwersytecką. Długie programy to z kolei studia uniwersyteckie, prowadzone w oparciu o System Boloński.

Studia magisterskie prowadzone są poniekąd z dwóch perspektyw – Professionel (DESS) i Recherche (DEA). Pierwsze oferują naukę połączoną z odbywaniem stażów i realizowaniem praktyk, są nastawione na praktyczną specjalizację w danej dziedzinie; drugie – bardziej teoretyczne, przygotowują do dalszej kariery naukowej.

Rok akademicki zaczyna się we wrześniu lub w październiku i trwa do maja lub czerwca. Zajęcia wyglądają podobnie jak w Polsce – wykłady, ćwiczenia, laboratoria. Wiedza studentów jest mierzona w dwójnasób. Albo poprzez testy i kolokwia organizowane w ciągu semestru, albo poprzez końcowy egzamin.

Na francuskich uniwersytetach kursy są zazwyczaj pogrupowane w tzw. moduły. Część kursów jest obowiązkowa, pozostałe student wybiera opcjonalnie. Co ciekawe, student może również otrzymać punkty ECTS, jeśli udowodni uniwersyteckiej komisji, że zdobył doświadczenie zawodowe i kwalifikacje, które w wyraźny sposób łączą się z programem studiów.

Rekrutacja

Jak stać się studentem francuskiej uczelni? Należy wysłać aplikację! Aplikację online (CEF) mogą składać obywatele 31 krajów. Wśród nich nie ma jednak Polski. Mimo to mieszkańcy krajów europejskich mogą aplikować bezpośrednio na wybrane uczelnie (pod warunkiem, że mają już za sobą 1. rok studiów na innej uczelni).

Kandydaci, którzy pragną rozpocząć 1. rok studiów na francuskiej uczelni, zobligowani są do wzięcia udziału w procesie rekrutacji poprzez stronę: http://www.admission-postbac.fr/ – tak samo jak wszyscy francuscy maturzyści. Warunkiem jest oczywiście posiadanie matury (baccalauréat).

Zdarza się, że uczelnia przeprowadza test wstępny lub rozmowę kwalifikacyjną. Adepci medycyny – zanim rozpoczną studia – będą musieli z kolei zaliczyć wstępny, „zerowy”, rok. Szczegółowe kryteria wyznacza każda z uczelni z osobna.

Decyzję o przyjęciu na studia otrzymamy pomiędzy 15 czerwca a 15 września.

Znajomość języka

O Francuzach krąży niepochlebna opinia, jakoby z niechęcią odnosili się do języków obcych, szczególnie zaś do języka angielskiego. Mimo to francuskie uczelnie oferują aż 700 programów prowadzonych właśnie w tym języku. To dobra wiadomość szczególnie dla tych, którzy nie opanowali jeszcze języka Wiktora Hugo.

Sprawdź, które uczelnie prowadzą studia w języku angielskim: http://www.campusfrance.org/fria/taughtie/index.html

Niemniej język francuski warto znać – mówi nim ponad 260 milionów ludzi na pięciu kontynentach. To także drugi, po angielskim, język używany w stosunkach międzynarodowych i dyplomacji.

Języka francuskiego można z powodzeniem nauczyć się w Polsce – kursy organizowane są przez wiele szkół językowych i francuskie instytucje dyplomatyczne. Oto przykłady certyfikatów, które poświadczają znajomość języka francuskiego:

• TCF
• TCF-DAP
• TEF
• DELF

Do egzaminu DALF przystąpić można w 17 polskich ośrodkach egzaminacyjnych.

Akademik, mieszkanie

Akademiki:

• Zarządza nimi CROUS, a więc Regionalny Ośrodek Pomocy Szkolnej i Uniwersyteckiej;
• Podanie należy złożyć pomiędzy 15 stycznia a 30 kwietnia w roku akademickim poprzedzającym podjęcie studiów we Francji;
• Wniosek o akademik stanowi drugą część ogólnego wniosku o przyznanie pomocy materialnej (DSE), który składa się online – na stronie CROUS-u właściwego dla danego miasta. Przyjęte zgłoszenie internetowe CROUS odsyła drogą pocztową wraz z informacją zwrotną na temat wymaganych dokumentów potwierdzających sytuację finansową studenta.

Warunki przyznania pomocy materialnej: http://www.cnous.fr/_vie__dossier_15.736.270.htm

Mieszkania:

• CROUS pomaga również w poszukiwaniu studenckich mieszkań;
• Aby otrzymywać informacje o ogłoszeniach, należy potwierdzić status studenta i dokonać rejestracji na stronie CROUS;
• To cenna pomoc, ponieważ obcokrajowcom trudno znaleźć mieszkanie we Francji. Wynajmujący oczekują bowiem potwierdzenia dochodów, kaucji, a nawet poręczyciela. W przypadku studentów poręczycielem może być uczelnia, bank lub osoba prywatna;
• Wysokie koszty wynajmu niweluje pomoc materialna od CAF (Kasy Zasiłków Rodzinnych) w postaci dodatków mieszkaniowych (APL - Aide Personnalisée au Logement i ALS - Allocation Logement à caractère social;
• Aby uzyskać pomoc materialną, student musi być najemcą, podjemcą lub współwynajmować mieszkanie z innymi osobami – a więc musi posiadać umowę najmu;
• Ceny najmu różnią się w zależności od miasta i regionu. Paryż jest najdroższy, w mniejszych miastach pokój w akademiku kosztuje od 200-250 euro, a pokój – od 300 euro w górę.

Więcej: http://www.caf.fr/wps/portal/particuliers/catalogue/questionsreponses

Koszty utrzymania

Żywność jest we Francji droższa niż w Polsce, jednak można na niej zaoszczędzić, robiąc zakupy w dyskontach spożywczych. Studenckie stołówki (Restos U) są dofinansowane przez państwo, dzięki czemu każdy student ma prawo do jednego pełnego posiłku dziennie. Obiad kosztuje ok. 3 euro.

Komunikacja miejska – Ceny biletów również mogą wydać się drogie, jednak i tutaj udaje się znaleźć oszczędności. Studenci powinni wyrobić sobie karty zniżkowe (patrz np.: http://www.imagine-r.com). Z reguły, aby wyrobić taką kartę, należy najpierw założyć konto we francuskim banku – do tego z kolei potrzebny jest dowód osobisty i, w niektórych bankach, potwierdzenie wynajmu mieszkania, a więc adres korespondencyjny.

Rowery – W większości francuskich miast działają wypożyczalnie rowerów. To dobre i tanie rozwiązanie, z którego korzysta wielu studentów. Zwłaszcza wtedy, gdy mieszkają w akademikach – po terenie kampusu nie trzeba poruszać się autobusem, rower w zupełności wystarczy!

Uczestnictwo w kulturze, rekreacja – Studenci zwolnieni są z opłat wstępu do muzeów i galerii (na stałe wystawy), przysługuje im także szereg zniżek – do kin, teatrów, oper, na koncerty i inne wydarzenia kulturalne. Zniżki przysługują studentom także na basenach, siłowniach i w klubach fitness.

Ubezpieczenie – Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego zwalnia ze składki na ubezpieczenie.

Stypendia, praca

Informacji o stypendiach szukaj tutaj: http://www.campusfrance.org/fria/bourse/index.html – Campus Bourses gromadzi dane na temat grantów przyznawanych przez uczelnie, państwo, fundacje i stowarzyszenia.

Dorywczej pracy studenckiej szukać można za pośrednictwem biur zatrudnienia czasowego, uczelnianych działów pracy studenckiej lub CROUS - jedna z jego komórek (ETE) pośredniczy pomiędzy studentem a pracodawcą. Wynagrodzenie oscyluje z reguły wokół najniższej stawki krajowej.

Red. Barbara Stachnik