Studia w Niemczech

Wysoki standard badań naukowych prowadzonych na niemieckich uczelniach sprawia, że Niemcy uznaje się za jeden z najbardziej rozwiniętych ośrodków akademickich w Europie. Dyplom niemieckiej uczelni gwarantuje dobre wykształcenie i rokuje sukces zawodowy. Solidność i perfekcjonizm, a także zamiłowanie do detalu, tak typowe dla Niemców, pozytywnie wpływają na wizerunek specjalistów zza zachodniej granicy.

Studia w Niemczech - liczby

W Niemczech działa 409 oficjalnie zarejestrowanych uczelni wyższych – wśród nich uniwersytety, uczelnie zawodowe i wyższe szkoły artystyczne. Uczelnie te zlokalizowane są w 165 niemieckich miastach i miasteczkach. Najbardziej znane to uniwersytety w Monachium, Berlinie, Frankfurcie i Heidelberg.

Kandydaci mają do wyboru 13,5 tysiąca kierunków! Prawie 20% studentów I roku na niemieckich uczelniach to obywatele zagranicznych krajów. Więcej informacji o spisie uczelni i kierunkach studiów: www.higher-education-compass.de

Opłaty za studia

Niemcy to kraj 16 autonomicznych landów. W poszczególnych landach szkolnictwo wyższe jest zorganizowane według odrębnych zasad. Dlatego zarówno rekrutacja na studia, jak i opłaty za nie różnią się między sobą.

Warto o tym pamiętać, wybierając ośrodek akademicki. Regułą jest jednak, że opłaty za studia oscylują wokół 500 euro za semestr. W większości landów opłaty za studia zostały zniesione, w pozostałych kwestia opłat ciągle się klaruje. W porównaniu z innymi krajami europejskimi koszty studiów w Niemczech (w przypadku, gdy czesne jest wymagane) są dużo niższe. Więcej informacji: http://www.studis-online.de/

Osobną kwestią są opłaty administracyjne (np. składki semestralne, które jednak wracają do studentów w postaci licznych zniżek studenckich i dofinansowań).

Organizacja roku akademickiego

Podział roku akademickiego wygląda podobnie jak w Polsce. Zajęcia na uniwersytecie rozpoczynają się w połowie października (w szkołach zawodowych – w połowie września) i trwają do marca (w szkołach zawodowych do lutego). Po krótkiej przerwie studenci zaczynają drugi semestr, który kończy się we wrześniu.

Uczelnie niemieckie działają w oparciu o system boloński, co znaczy, że każdy rok akademicki rozliczany jest na podstawie liczby uzyskanych punktów ECTS. Aby zaliczyć rok, należy zgromadzić 60 punktów ECTS.

Specyfika studiów w Niemczech

Niemieccy studenci uczeni są samodzielności i pracy we własnym zakresie. Muszą na bieżąco przygotowywać się do zajęć, wiele czasu spędzają w bibliotekach. Bierna obecność na zajęciach nie wystarcza, aby zaliczyć kurs – najlepiej widać to w zróżnicowaniu punktacji ECTS.

Za obecność na zajęciach student otrzymuje mniej punktów niż za aktywne uczestnictwo w tym samym kursie. Krótko mówiąc: Jeśli kurs ma wartość 6 ECTS, to za obecność na zajęciach otrzymujemy 2 ECTS; żeby zdobyć maksymalną ilość punktów, należy uczestniczyć w dyskusjach, przygotować referat lub napisać wymaganą pracę zaliczeniową. System punktowy weryfikuje w ten sposób pracę studentów i pozwala z zaangażowaniem podchodzić do kursów.

Program studiów studenci komponują indywidualnie. Podstawą są kursy obowiązkowe, jednak student ma wiele swobody, jeśli idzie o wybór przedmiotów fakultatywnych. Każdy semestr bazuje na określonym module przedmiotów, a więc na zbiorze tematycznie powiązanych ze sobą kursów.

Co zrobić, aby studiować w Niemczech?

Jeżeli jesteś maturzystą lub studentem i chcesz podjąć lub kontynuować studia na niemieckiej uczelni, najpóźniej pół roku przed rozpoczęciem semestru powinieneś zgłosić się do Działu Współpracy Zagranicznej (Akademisches Auslandsamt – AAA) działającego przy uczelni, na którą będziesz aplikować.

AAA udzieli informacji na temat wybranej uczelni i zasad kwalifikacji na studia. Każda niemiecka szkoła wyższa na swojej stronie internetowej udostępnia informacje dla kandydatów; można również zamówić broszurę informacyjną, która stanowi kompendium wiedzy na temat studiów w Niemczech i rekrutacji.

Jak aplikować?

Kryteria:

• Zwykle wystarczy matura. Dodatkowym kryterium staje się często także konkurs świadectw. W wyjątkowych przypadkach przeprowadzane są rozmowy kwalifikacyjne lub testy. Zależy to jednak od poszczególnych uczelni, dlatego aktualne wymagania rekrutacyjne należy sprawdzać indywidualnie.
• Medycyna, weterynaria, farmacja i stomatologia stanowią w Niemczech najbardziej oblegane kierunki studiów (posiadają numerus clausus). Z tego powodu rekrutacja na wymienione kierunki przebiega nieco inaczej niż na pozostałe. Aby zostać studentem któregoś z nich, aplikuj za pośrednictwem ZVS (Patrz: http://www.hochschulstart.de/).

Aplikacja na studia składa się z następujących dokumentów:

• Wniosek (do pobrania najczęściej na stronie internetowej uniwersytetu);
• Kopia świadectwa maturalnego potwierdzona notarialnie oraz jego tłumaczenie;
• Fotografia paszportowa;
• Certyfikat potwierdzający poziom znajomości języka niemieckiego;
• Życiorys uwzględniający dotychczasową edukację.

Kandydat na studia w Niemczech powinien także przygotować:

• Zaświadczenie o posiadanych środkach finansowych (ok. 670 euro miesięcznie). W pierwszej chwili taka kwota może zniechęcać, jednak po dłuższym zastanowieniu okaże się, że równowartość 670 euro to kwota zbliżona do kosztów utrzymania w wielu polskich miastach. Zaświadczenie bazuje najczęściej na deklaracji finansowej rodziców kandydata, wyciągu konta z zabezpieczonymi środkami finansowymi pokrywającymi koszt studiów lub potwierdzeniu otrzymywania stypendium/pożyczki studenckiej;
• Zaświadczenie o ubezpieczeniu (na początek wystarcza Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego, później można zorientować się w ofercie prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych).

Gdzie wysłać aplikację?

• Aplikację wysyłamy do AAA przy uczelni, na którą aplikujemy. Sporym ułatwieniem formalnym jest procedura Uni-assist – polega na możliwości aplikowania na kilka uczelni jednocześnie przy użyciu jednego kompletu dokumentów. Uni-assist bazuje na porozumieniu DAAD (Niemiecka Centrala Wymiany Akademickiej), wybranych niemieckich uczelni (należy sprawdzić, czy uczelnie, które nas interesują, wchodzą w skład porozumienia!) oraz Hochschulrektorenkonferenz (Konferencja Rektorów Szkół Wyższych).
• Uni-assist wiąże się z opłatami (25E za pierwszą aplikację, 15E za kolejną), jednak opłata ta jest z reguły niższa niż tłumaczenie przysięgłe kilku kompletów dokumentów.

Terminy

• Aplikacja na semestr zimowy – do 15 lipca
• Aplikacja na semestr letni – do 15 stycznia

Certyfikaty językowe

Certyfikaty potwierdzające znajomość języka respektowane przy rekrutacji na studia to: DSH (egzamin uniwersytecki) i TestDaF (ten certyfikat można uzyskać w wielu miejscach zarówno w Niemczech, jak i poza nimi). Innymi certyfikatami potwierdzającymi znajomość języka są "Sprachdiplom der Kultusministerkonferenz Stufe II" lub "Zentrale Oberstufenprüfung", "Großes Sprachdiplom" or "Kleines Sprachdiplom", które można uzyskać w Instytucie Goethego.

Niemieckie uczelnie oferują możliwość wyboru programu studiów z językiem wykładowym niemieckim lub angielskim (w przypadku International Degree Programme). Aby zostać niemieckim studentem nie trzeba zatem mówić po niemiecku. Mimo to znajomość języka znacznie ułatwia funkcjonowanie w Niemczech.

Kursy języka niemieckiego

Niemieckie uniwersytety oferują kursy językowe dla zagranicznych studentów. Kursy te są najczęściej płatne. Kursy odbywają się w ciągu roku akademickiego, ale także w lecie. Swój niemiecki szlifować można także w codziennym życiu.

Koszty utrzymania w Niemczech

• Koszty utrzymania w Niemczech są wyższe jedynie o ok. 10% niż w Polsce. Najtańsza jest żywność. Obiad w uniwersyteckiej mensie kosztuje z reguły nie więcej niż 3 euro. Dyskonty spożywcze (Lidl, Aldi, Netto) sprzyjają zakupom na studencką kieszeń.
• Koszt wynajmu pokoju zależy od miasta – Monachium jest drogie, ale Berlin potrafi być zaskakująco tani! Opłaty za akademik wahają się od 170 do 300 euro. Pokoje w akademikach są najczęściej jednoosobowe, z dostępem do współdzielonej łazienki i kuchni.
• Przy rejestracji na studia studenci otrzymują specjalne zniżkowe książeczki – gwarantują one zniżki na zajęcia fitness, siłownie, zajęcia taneczne czy yogę, a niejednokrotnie zwalniają z opłat. Opłata wpisowa wynosi ok. 10E. Zniżki dotyczą też oferty kulturalnej (wejścia do kina, teatru, filharmonii).
• Studenckie imprezy rządzą się swoimi prawami – wiele promocji, zniżek typu happy hour sprawia, że weekendowe wyjście nie rujnuje studenckiego budżetu. Zniżki dotyczą także komunikacji – Semestertiket, a więc bilet semestralny kosztuje od 80 euro (Hamburg) do 200 euro (Nadrenia) i uprawnia do podróży po całym landzie.

Stypendia dla polskich studentów

DAAD oferuje specjalną wyszukiwarkę stypendiów dostępnych dla studentów zagranicznych. Po wpisaniu kraju pochodzenia i studiowanego kierunku system samoistnie wyszykuje możliwe do uzyskania granty. Szukaj: http://www.daad.de/deutschland/stipendium/datenbank/en/12359-scholarship-database/.

red. Barbara Stachnik