Archeologia
Archeologia – z gr. Archaīos, co znaczy dawny, stary i -logiā, a więc nauka – jest dziedziną, która w tradycji środkowoeuropejskiej łączona jest przede wszystkim z historią. Jej głównym celem jest bowiem to, aby na podstawie źródeł archeologicznych odtworzyć społeczno-kulturową przeszłość ludzkości. Archeologia ma zatem udział w tworzeniu historycznej narracji, jednak – co ważne – już od dawna nie jest postrzegana jako „młodsza siostra historii”.
Dziedzina ta jest stosunkowo młoda – ugruntowała się dopiero w XIX wieku (pierwszą katedrę archeologii otworzono w Cambridge w 1865 r.; dla porównania – już rok później działała katedra archeologii na Uniwersytecie Jagiellońskim), chociaż już wcześniej praktykowano wykopaliska (głównie w celach kolekcjonerskich, na przykład w Pompejach i Herkulanum).
Archeologie w Polsce można studiować w 12 placówkach. Zapoznaj się z pełną listą uczelni z kierunkiem archeologia.
Największy wybór mamy w stolicy. Uczelnie z kierunkiem archeologia w Warszawie są 2. W pozostałych większych miastach mamy zaledwie po 1.
Archeolog – zawód dla wytrwałych
Archeolog wykonuje swoją pracę najpierw w terenie – poszukując i pozyskując zachowane w ziemi, na ziemi lub w wodzie pozostałości kultury materialnej minionych pokoleń. Teren wykopalisk obejmować może terytoria, na których przed laty znajdowały się osady, warowne grody czy dawne cmentarzyska. Nierzadko prace archeologiczne prowadzi się także w przestrzeni miejskiej, w której natknięto się na ślady zabudowy sprzed wieków.
Następny etap prac archeologicznych polega na sporządzeniu dokumentacji wykopaliskowej (ważne! archeologiem nie może zostać dysgrafik – dokumentacja wymaga szczególnej precyzji), analizie źródeł i opracowaniu wyników badań terenowych.
Z uwagi na fakt, że prace wykopaliskowe prowadzone są na otwartej przestrzeni – nierzadko poza krajem, w warunkach atmosferycznych diametralnie różnych od polskich – archeolodzy narażeni są na negatywny wpływ pogody (na przykład wysokich temperatur). Taka praca niesie ze sobą również szereg niedogodności związanych między innymi z warunkami terenowymi.
Należy się także liczyć z faktem, że – uwaga, alergicy! – powietrze zanieczyszczone pyłami może szkodzić oczom i drogom oddechowym. Wspomniane trudności zależą w dużej mierze od specyfiki stanowiska archeologicznego, jednak zawsze trzeba brać je pod uwagę, gdyż wpisane są niejako w ten zawód.
Organizacja studiów, specjalizacje
Archeologię studiować można zarówno w trybie stacjonarnym (dziennie), jak i niestacjonarnym (wieczorowo, zaocznie) – między innymi na Uniwersytecie Jagiellońskim, Uniwersytecie Warszawskim, Uniwersytecie Wrocławskim, Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu czy Uniwersytecie Gdańskim. Studia prowadzone są dwustopniowo – na trzyletnim stopniu licencjackim i dwuletnim stopniu magisterskim. Studenci mogą zazwyczaj wybrać specjalizację studiów, na przykład: archeologię paleolitu i mezolitu, neolitu i wczesnej epoki brązu lub pradziejową i średniowieczną; archeologię Grecji, Egiptu, Rzymu lub Ameryk i Oceanii, archeologię turystyczną; archeologię podwodną.
Program studiów, praktyki wykopaliskowe
Program studiów na kierunku archeologia obejmuje następujące przedmioty:
- wstęp do archeologii;
- epoka kamienia;
- epoka brązu i wczesna epoka żelaza;
- okres lateński – okres wędrówek ludu;
- wczesne średniowiecze;
- późne średniowiecze i nowożytność;
- klasyczne cywilizacje kręgu śródziemnomorskiego;
- metodyka badań terenowych;
- archeologia środowiska;
- techniki dokumentacji rysunkowej;
- techniki dokumentacji mechanicznej;
- muzealnictwo i konserwatorstwo archeologiczne;
- źródłoznawstwo archeologiczne poszczególnych okresów historycznych;
- antropogeneza;
- rekonstrukcja naczyń glinianych;
- wybrane zagadnienia krzemieniarstwa;
- pomiary geodezyjne w badaniach archeologicznych;
- uzbrojenie średniowieczne Polski;
- archeologia metali;
- geomorfologia i gleboznawstwo;
- metodologia i historia archeologii.
Studenci będą uczestniczyć także, poza przedmiotami kierunkowymi, w zajęciach z antropologii historycznej, języka łacińskiego i greki, języka obcego nowożytnego, historii filozofii, podstaw etnografii i etnologii czy informatyki w archeologii. Program obejmuje również wakacyjne praktyki wykopaliskowe (w kraju lub za granicą).
Rekrutacja na wybrane uniwersytety
Aby zostać studentem archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, należy zdać – oprócz obowiązkowego języka polskiego, matematyki i języka obcego nowożytnego – także jeden z przedmiotów: historia, historia sztuki, geografia, język łaciński i kultura antyczna lub język grecki i kultura antyczna. Na Uniwersytecie Wrocławskim brane będą pod uwagę jedynie wyniki z języka obcego nowożytnego oraz z historii i/lub geografii. Na Uniwersytecie Gdańskim o przyjęciu na archeologię zadecydują z kolei wyniki z języka polskiego, języka obcego nowożytnego i trzeciego przedmiotu – do wyboru: historia, historia sztuki, geografia, język łaciński i kultura antyczna.
Co po studiach?
Archeolog, jeśli wybierze swój zawód wiedziony pasją, może liczyć na pełne wrażeń życie zawodowe. Nie wszyscy archeolodzy pracują jednak w terenie – pracują także w archeologicznych działach muzeów, w instytucjach kultury, w archiwach. Zespoły archeologów zatrudniane są także coraz częściej przez prywatnych przedsiębiorców-deweloperów oraz przy budowie autostrad. Na sytuację zawodową archeologów korzystnie wpływa ustawodawstwo narzucające konieczność ochrony dziedzictwa archeologicznego. Archeologiczna ścieżka kariery wiąże się zazwyczaj z rozwojem naukowym (doktoratem, habilitacją).
O archeologii, jako kierunku studiów, mówi się najczęściej, że przeznaczona jest dla ludzi z pasją. Nie bez przyczyny – archeologia to profesja wymagająca zaangażowania i oddania. W zamian oferuje jednak wyjątkową podróż w przeszłość. Jeśli traktuje się ją jak sposób na życie, staje się źródłem satysfakcji, a dobrze prowadzona kariera zawodowa – źródłem zadowalającego dochodu.
Red. Barbara Stachnik
