Znajdź uczelnię dostosowaną do twoich potrzeb


Zufanie w organizacjach w czasie pandemii


Pandemia COVID-19 spowodowała diametralne zmiany w codziennym funkcjonowaniu jednostek i zbiorowości na całym świecie. Wirus, którego początek rozprzestrzeniania się odnotowano w Chinach pod koniec 2019 roku, zatrzymał gospodarkę wielu krajów i sprawił, że organizacje zostały zmuszone do podejmowania nowych działań, mających na celu przetrwanie, utrzymanie się na rynku oraz rozwój. Przywódcy organizacji musieli reagować zarówno na bezpośrednie, jak i pośrednie skutki tego kryzysu, mając niewiele czasu na przygotowanie i działając w ciągle zmieniającym się otoczeniu.

Niski poziom zaufania w Polsce i  na świecie


Od momentu ogłoszenia pandemii zaufanie stało się przedmiotem badań i dyskusji społecznych, jednakże głównie w kontekście zaufania społecznego do rządu czy instytucji opiniotwórczych, również mediów (ostatnia edycja Edelman Trust Barometer, corocznego badania poziomu zaufania na świecie pokazuje, że żadna z czterech głównych instytucji społecznych (rząd, biznes, organizacje pozarządowe i media) nie budzi zaufania). Mniejsze zainteresowanie budzi obecnie kwestia zaufania w organizacjach na linii: pracownik – przełożony, czy pracownik – pracownik. Tymczasem jest to bardzo istotny problem badawczy i społeczny, gdyż funkcjonowaniu organizacji w nieprzewidywalnych warunkach wydaje się sprzyjać właśnie zaufanie. Tym bardziej jest to ważne, gdyż w momencie ogłoszenia pandemii wielu pracowników z pracy w siedzibach firm zostało skierowanych do pracy z domu. Brak kontroli i możliwości weryfikacji działań pracowników, zwykle pracujących stacjonarnie, może skutkować brakiem bądź ograniczonym zaufaniem w organizacjach.


 


Co należy rozumieć pod pojęciem zaufania?


Współcześnie coraz częściej twierdzi się, iż organizacje powinny być budowane nie na sile, ale na zaufaniu. Zaufanie to ważny mechanizm opierający się na założeniu, że pozostałych członków organizacji charakteryzuje uczciwe i kooperatywne, które opiera się na ustalonych normach. Jeśli pracownicy nie ufają sobie wzajemnie, będą współpracować tylko na zasadach formalnych, tymczasem to nieformalna współpraca może prowadzić do osiągania ponadprzeciętnych wyników. Zaufanie definiowane jest jako oczekiwanie bądź przekonanie, że osoba posiadająca takie cechy jak: szczerość, kompetencja i życzliwość, w przyszłości podejmie takie działania, które przyniosą pozytywne skutki dla danego podmiotu, pomimo tego, że sytuacja wiąże się z pewnym ryzykiem. Jest oparte na uczciwości i przestrzeganiu zasad etycznych. Zaufanie w organizacji polega więc na zobowiązaniu obopólnym - z jednej strony dotyczy zobowiązań organizacji wobec pracowników, z drugiej strony – pracowników wobec organizacji.


 


Budowanie kultury zaufania w organizacjach


Niewątpliwe zaufanie stanowi cenny kapitał społeczny, który jest niezbędny dla utrzymania zdrowych relacji w organizacji. Z jednej strony zaufanie trudno pozyskać, z drugiej – łatwo je stracić. Zaufanie, jako pojęcie wielowymiarowe, obejmuje takie kategorie, jak: wiara, wiarygodność, niezawodność, kompetencje, przewidywalność i życzliwość. Budowaniu kultury zaufania służą: otwarta, jasna komunikacja, redukowanie niepewności, delegowanie pracownikom władzy, dzielenie się strategicznymi i krytycznymi informacjami, niewykorzystywanie błędów, jakie popełniają pracownicy w organizacjach oraz możliwość uczenia się na tych błędach,  ograniczanie uprzedzeń oraz odpowiedni system motywowania i wynagradzania pracowników.


 


Rola zaufania w zarzadzaniu kryzysowym


Zaufanie często jest wskazywane jako ten element, którego brakuje w zarzadzaniu kryzysowym tak, by było ono efektywne i przynosiło lepsze wyniki. Umożliwia ono poszczególnym członkom organizacji skupienie się na strategicznych zadaniach pomimo nieodłącznego ryzyka i niepewności. Jest fundamentem przywództwa zorientowanego na relacje, przywództwa autentycznego i służebnego, także przywództwa sytuacyjnego i transformacyjnego. Okazywanie pracownikom zaufania, traktowanie ich z szacunkiem i godnością, podejmowanie odpowiedzialnych na rzecz rozwiązywania problemów w firmie służy większej decyzyjności pracowników, zwiększa wydajność pracy, powoduje, że pracownicy wspierają misję i wysiłki organizacji w dążeniu do wyznaczonych celów, wzbudza także kreatywność zatrudnionych.


Zaufanie stanowi cenny zasób, to jeden z niematerialnych zasobów firmy, szczególnie istotny dla tworzenia kultury organizacyjnej. Zaufanie i wzajemny szacunek powoduje, że pracownicy chętniej utożsamiają się z firmą, co wpływa znacząco również na wizerunek organizacji. Wskazuje się także, że zaufanie do pracowników jest niezbędnym warunkiem przetrwania firmy na rynku.


 


Pozytywne konsekwencje zaufania w organizacjach


Jak pokazują badania – lepsze efekty ekonomiczne osiągają te firmy, w których jest wyższy poziom zaufania, firmy te są również bardziej elastyczne. Zarządzający, którzy budują w organizacji zaufanie, osiągają lepsze wyniki w pracy. Co więcej – kultura zaufania powoduje, że pracownicy są skłonni do większych poświęceń dla organizacji, działają zgodnie w jej misją i wizją wówczas, gdy darzą swoich pracodawców zaufaniem. Wśród pozytywnych konsekwencji klimatu zaufania w organizacjach należy wymienić: podejmowanie pracy zespołowej oraz tworzenie atrakcyjnych warunków pracy dla zatrudnionych, motywowanie pracowników do podejmowania decyzji, koncentrowanie się na rozwijaniu mocnych stron, rozwiązywaniu sytuacji problemowych, wdrażanie zarządzania wiedzą, aktywowanie procesów uczenia się, wzrost efektywności zespołów, większą satysfakcję klientów, a co za tym idzie – wzrost konkurencyjności organizacji na rynku. Większe zaufanie w relacjach pracowniczych przekłada się zatem na większe zaangażowanie zatrudnionych, pozytywne nastawienie do pracy, lojalność i dyspozycyjność. Zaufanie do pracowników sprzyja również większej partycypacji pracowników. Wzajemna lojalność i życzliwa współpraca oparta na zaufaniu wpływa na przejawianie zachowań koleżeńskich, pomaga rozwiązywać konflikty oraz sprawnie działań na rzecz wspólnego dobra firmy.


 


Słowem podsumowania


W związku z powyższym czynnikiem sprzyjającym osiągnieciu przez organizację sukcesu oraz budowaniu jej marki będzie propagowanie wśród pracowników takich wartości, jak uczciwość i prawość, a przede wszystkim zaufanie. Zaufanie do pracowników oraz miedzy nimi sprawia, że pracownik ma poczucie bycia częścią organizacji, a jego zaangażowanie jest doceniane przez przełożonego oraz przekłada się na rozwój całej firmy. Istotne jest, aby zaufanie stało się udziałem wszystkich pracowników firmy, gwarantując w ten sposób harmonijne jej funkcjonowanie.


Zaufanie w organizacji jest szczególnie istotne w czasie zmiany i kryzysu – pandemia COVID-19 spowodowała konieczność szybkiego podejmowania decyzji i wprowadzania nowych rozwiązań, bez przygotowania pracowników do zmiany, spowodowała też konieczność pracy w zespołach rozproszonych, co utrudniało kontrolę pracowników oraz mogło przyczynić się do spadku zaufania w organizacjach. W czasie niepewności i dużego stresu spowodowanego z jednej strony troską o własne zdrowie i bezpieczeństwo, z drugiej – obawą przed zmianami, ważne jest wsparcie organizacji udzielane swoim pracownikom, przy jednoczesnym wzmacnianiu kultury zaufania oraz wartości organizacyjnych.


Więcej na temat m.in. problematyki budowania zaufania organizacyjnego, sprzyjającej kultury organizacyjnej, zaangażowania pracowników w czasie kryzysu i zmiany w ramach studiów MBA i podyplomowych w Akademii WSB.


dr Magdalena Kot-Radojewska

dr Magdalena Kot-Radojewska,
Adiunkt w Katedrze Zarządzania Akademii WSB


 


Data publikacji: 13.01.2021