Badania nad kłamstwem w SWPS
Co dzieje się w naszym mózgu, kiedy ktoś zmusza nas do kłamania, a co, kiedy sami chcemy kogoś oszukać? Dzięki wygranej w konkursie Narodowego Centrum Nauki, Justyna Sarzyńska, psycholog Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, sprawdzi jak różne sytuacje, podczas których kłamiemy wpływają na pracę mózgu.
Problem kłamania był już wielokrotnie podejmowany przez wielu naukowców, jednak do tej pory nie wyróżniono konkretnych różnic w funkcjonowaniu mózgu w zależności od źródła kłamania. W najnowszym projekcie psychologa Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w innowacyjny sposób wykonano zadanie, które umożliwi badanym osobom samodzielne decydowanie, kiedy i czy w ogóle skłamać. – Osoby badane przejdą przez szereg wirtualnych randek, więc mimo że jest to zadanie w skanerze MRI (obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego), nie został w nim wykluczony aspekt społecznego kłamania – mówi Justyna Sarzyńska.Badanie to będzie pierwszym bezpośrednim porównaniem kłamania instruowanego oraz kłamstwa samodzielnego. Dotychczasowe wyniki wykazują, że zarówno na poziomie poznawczym, jak również neurobiologicznym, te dwie sytuacje mogą się znacząco od siebie różnić.– Wyniki nowych badań pozwolą na weryfikację użyteczności narzędzi sprawdzających kłamanie oraz rozszerzą wiedzę na jego temat. Wiedza ta zwiększy skuteczność wykrywacza kłamstw za pomocą MRI, co ma niebagatelne znaczenie nie tylko dla psychologów, ale też innych dziedzin nauki, jak również biznesu – dodaje autorka badania.A na czym będzie polegać badanie, o którym mowa? W skanerze wykorzystane zostanie autorskie zadanie o nazwie Speed Dating Task, w którym badany weźmie udział w serii wirtualnych randek. W trakcie każdej z nich będzie odpowiadał na zadawane przez aktualnego rozmówcę pytania, które dotyczyć będą jego postaw i poglądów. Po każdorazowym udzieleniu odpowiedzi, na ekranie pojawi się informacja zwrotna, mówiąca o tym, czy odpowiedź badanej osoby jest zgodna z poglądami jej rozmówcy. Na tej podstawie osoba badana będzie w stanie odgadnąć jego postawę i dokładnie przewidzieć, za jakie odpowiedzi uzyska pozytywną ocenę. – Zadaniem badanego jest zdobycie sympatii i jak największej liczby rozmówców, jednak sam decyduje, jaka strategia: bycie szczerym czy też dostosowywanie swoich odpowiedzi do poglądów drugiej osoby, przyniesie mu najwięcej korzyści. Zadanie to umożliwia samodzielne podejmowanie decyzji i to nas interesuje najbardziej – mówi Justyna Sarzyńska.– Mamy nadzieję, że nasze badania rozszerzą wiedzę o kłamaniu i sprawdzimy jak w momencie, w którym dana osoba sama decyduje o tym czy skłamać w sytuacji społecznej, reaguje mózg. Będziemy obserwować aktywność sieci związanej z teorią umysłu i odpowiadającej m.in. za odczytywanie i manipulowanie przekonaniami i intencjami innych osób – dodaje autorka badania.
Problem kłamania był już wielokrotnie podejmowany przez wielu naukowców, jednak do tej pory nie wyróżniono konkretnych różnic w funkcjonowaniu mózgu w zależności od źródła kłamania. W najnowszym projekcie psychologa Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w innowacyjny sposób wykonano zadanie, które umożliwi badanym osobom samodzielne decydowanie, kiedy i czy w ogóle skłamać. – Osoby badane przejdą przez szereg wirtualnych randek, więc mimo że jest to zadanie w skanerze MRI (obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego), nie został w nim wykluczony aspekt społecznego kłamania – mówi Justyna Sarzyńska.Badanie to będzie pierwszym bezpośrednim porównaniem kłamania instruowanego oraz kłamstwa samodzielnego. Dotychczasowe wyniki wykazują, że zarówno na poziomie poznawczym, jak również neurobiologicznym, te dwie sytuacje mogą się znacząco od siebie różnić.– Wyniki nowych badań pozwolą na weryfikację użyteczności narzędzi sprawdzających kłamanie oraz rozszerzą wiedzę na jego temat. Wiedza ta zwiększy skuteczność wykrywacza kłamstw za pomocą MRI, co ma niebagatelne znaczenie nie tylko dla psychologów, ale też innych dziedzin nauki, jak również biznesu – dodaje autorka badania.A na czym będzie polegać badanie, o którym mowa? W skanerze wykorzystane zostanie autorskie zadanie o nazwie Speed Dating Task, w którym badany weźmie udział w serii wirtualnych randek. W trakcie każdej z nich będzie odpowiadał na zadawane przez aktualnego rozmówcę pytania, które dotyczyć będą jego postaw i poglądów. Po każdorazowym udzieleniu odpowiedzi, na ekranie pojawi się informacja zwrotna, mówiąca o tym, czy odpowiedź badanej osoby jest zgodna z poglądami jej rozmówcy. Na tej podstawie osoba badana będzie w stanie odgadnąć jego postawę i dokładnie przewidzieć, za jakie odpowiedzi uzyska pozytywną ocenę. – Zadaniem badanego jest zdobycie sympatii i jak największej liczby rozmówców, jednak sam decyduje, jaka strategia: bycie szczerym czy też dostosowywanie swoich odpowiedzi do poglądów drugiej osoby, przyniesie mu najwięcej korzyści. Zadanie to umożliwia samodzielne podejmowanie decyzji i to nas interesuje najbardziej – mówi Justyna Sarzyńska.– Mamy nadzieję, że nasze badania rozszerzą wiedzę o kłamaniu i sprawdzimy jak w momencie, w którym dana osoba sama decyduje o tym czy skłamać w sytuacji społecznej, reaguje mózg. Będziemy obserwować aktywność sieci związanej z teorią umysłu i odpowiadającej m.in. za odczytywanie i manipulowanie przekonaniami i intencjami innych osób – dodaje autorka badania.
